A Few Remarks on the Karaims in Warsaw (Until 1940)

Jan Tyszkiewicz

etyszk@gmail.com
Uniwersytet Warszawski, Wydział Historyczny / Akademia Humanistyczna w Pułtusku, Wydział Historyczny (Poland)

Abstract

At the end of the 19th century, several Karaite families lived in Warsaw. In 1890, land was purchased for a Karaite cemetery in Wola. Karaite merchants trading in tobacco were connected by business and social ties with Russian merchants. After 1905, Karaites came to Warsaw to study. In 1937, 7 Karaites were registered in Warsaw: J. Jutkiewicz, E. and M. Kobecki, Sz. and J. Pilecki, A. Zajączkowski, and J. Sulimowicz and E. Nowicki. Prof. A. Zajączkowski (from 1934) taught Turkology (seminars, exercises, lectures) at the University of Warsaw and at the Oriental Institute. Among the founders of the Institute was (from 1925) Emil Kobecki (in Warsaw: 1921-1945). The documents in the Central Archives of Historical Records (AGAD) were used by hahan Seraja Szapszał (1935 – 1938).


Keywords:

Karaims, Warsaw, Karaim cemetery, 1890, tobacco trade, Ananiasz Zajączkowski, University of Warsaw, Eastern Institute, Emil Kobecki

References

Źródła Google Scholar

Pierwszy powszechny spis ludności Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 września 1920 roku, „Statystyka Polski” 1926, t. 14: Miasto stołeczne Warszawa. Google Scholar

Urzeczeni Orientem. Listy Ananiasza Zajączkowskiego do Tadeusza Kowalskiego, red. T. Majda, Warszawa 2013. Google Scholar

Opracowania Google Scholar

Abkowicz, Mariola, Działalność gmin karaimskich w Trokach i Wilnie w dwudziestoleciu międzywojennym, w: Tatarzy i Karaimi w 100-lecie odzyskania niepodległości, red. P.J. Krzyżanowski, A. Miśkiewicz, B.A. Orłowska, Gorzów Wielkopolski 2019, s. 117–129. Google Scholar

Chazbijewicz, Stefan, Ideologie muzułmanów polskich w latach 1918–1939, „Rocznik Tatarów Polskich” 1993, t. 1, s. 15–42. Google Scholar

Dubiński, Adam, Karaimi i ich cmentarz w Warszawie, w: Karaimi, red. B. Machul-Telus, Warszawa 2012, s. 145–179. Google Scholar

Gąsiorowski, Stefan, Szapszał Saraja Markowicz (1873–1961), w: Polski słownik biograficzny, t. 47: Szaniawski Józef Kalasanty – Szeliga (Scheliga, Seliga) Franciszek, red. A. Romanowski, Warszawa–Kraków 2010–2011, s. 61–64. Google Scholar

Kołodziejczyk, Arkadiusz, Rozprawy i studia z dziejów Tatarów litewsko-polskich i islamu w Polsce w XVII–XX w. W 600-lecie osadnictwa tatarskiego na ziemiach Wielkiego Księstwa Litewskiego, Siedlce 1997. Google Scholar

Landowski, Zbigniew, Orientaliści i orientalistyka w międzywojennym Wilnie (1920–1939), „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki” 2024, nr 2, s. 33–68. https://doi.org/10.4467/0023589XKHNT.24.014.19819 Google Scholar

Maj, Ireneusz Piotr, Działalność Instytutu Wschodniego w Warszawie: 1926–1939, Warszawa 2007. Google Scholar

Materski, Wojciech, Emigranci z Kaukazu w okresie międzywojennym, w: Emigracja rosyjska. Losy i idee, red. R. Bäcker, Z. Karpus, Łódź 2002, s. 361–371. Google Scholar

Mikulicz, Sergiusz, Prometeizm w polityce II Rzeczypospolitej, Warszawa 1971. Google Scholar

Polska bibliografia turkologiczna, oprac. Ö. Emiroğlu, T. Majda, Warszawa 2012. Google Scholar

Strzelecki, Edward, Ludność Warszawy na przełomie XIX i XX w. w świetle liczb, w: Z dziejów książki i bibliotek w Warszawie. Praca zbiorowa, red. S. Tazbir, Warszawa 1961, s. 205–222. Google Scholar

Sulimowicz, Anna, Polscy turkolodzy Karaimi. Od przedmiotu do podmiotu badań naukowych, w: Karaimi, red. B. Machul-Telus, Warszawa 2012, s. 118–142. Google Scholar

Tryjarski, Edward, Ormianie w Warszawie. Materiały do dziejów, Kraków 2001. Google Scholar

Tuszyńska, Agata, Rosjanie w Warszawie, Paryż 1990. Google Scholar

Tyszkiewicz, Jan, Badacze i inni czytelnicy źródeł w Archiwum Głównym Akt Dawnych w II Rzeczypospolitej, „Miscellanea Historico-Archivistica” 2022, t. 29, s. 111–119. Google Scholar

Tyszkiewicz, Jan, Bohdan Baranowski (1915–1993), archiwista i historyk, „Miscellanea Historico-Archivistica” 2003, t. 30, s. 101–110. Google Scholar

Tyszkiewicz, Jan, Ex Oriente lux. Turkologia w Polsce międzywojennej: 1918–1939. Badacze – środowiska – współpracownicy, Warszawa 2022. Google Scholar

Tyszkiewicz, Jan, Karaimi litewscy w czasach Witolda i sprawa przywileju datowanego rokiem 1388, „Studia Źródłoznawcze” 1977, t. 36, s. 45–64. Google Scholar

Tyszkiewicz, Jan, Orientalistyczne środowisko w Wilnie: 1919–1939, „Przegląd Orientalistyczny” 2008, nr 3–4, s. 173–181. Google Scholar

Tyszkiewicz, Jan, Początki seminarium turkologicznego prof. Ananiasza Zajączkowskiego: 1934–1936, „Almanach Karaimski” 2014, t. 3, s. 107–118. https://doi.org/10.33229/ak.2014.3.10 Google Scholar

Tyszkiewicz, Jan, Początki turkologii w Warszawie na tle ówczesnych uwarunkowań: 1923–1934, „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki” 2015, nr 3, s. 7–31. Google Scholar

Tyszkiewicz, Jan, Uwagi do artykułu o Tatarach w Trokach Stanisława Kryczyńskiego, „Rocznik Tatarów Polskich” 2023, t. 24, s. 223–240. Google Scholar

Tyszkiewicz, Jan, Z historii Tatarów polskich: 1794–1944, Pułtusk 1998. Google Scholar

Tyszkiewicz, Jan, Zainteresowania i dorobek badawczy Stanisława Kryczyńskiego, w: Słowiańszczyzna i dzieje powszechne. Studia ofiarowane Profesorowi Ludwikowi Bazylowowi, red. L. Jaśkiewicz i in., Warszawa 1985, s. 363–385. Google Scholar

Wawrzyńczyk, Alina, Studia z dziejów handlu Polski z Wielkim Księstwem Litewskim i Rosją w XVI wieku, Warszawa 1956. Google Scholar

Zajączkowska-Łopatto, Maria Emilia, Działalność zawodowa i społeczna Karaimów trockich w Warszawie w XX w., w: Orientas Lietuvos Didžiosios Kunigaikštijos visuomenės tradicijoje. Totoriai ir karaimai, red. T. Bairašauskaitė, Vilnius 2008, s. 299–309. Google Scholar

Zdziechowski, Marian, Wpływy rosyjskie na duszę polską, Kraków 1920. Google Scholar


Published
2025-12-30

Cited by

Tyszkiewicz, J. (2025). A Few Remarks on the Karaims in Warsaw (Until 1940). Karaim Almanac, 14, 99–111. https://doi.org/10.33229/ak.1083

Authors

Jan Tyszkiewicz 
etyszk@gmail.com
Uniwersytet Warszawski, Wydział Historyczny / Akademia Humanistyczna w Pułtusku, Wydział Historyczny Poland

Profesor zwyczajny, studia z historii i archeologii ukończył w Uniwersytecie Warszawskim. Pracownik Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego w latach 1962–2009 i Akademii Humanistycznej w Pułtusku od 1994. Bada dzieje średniowiecznych Słowian, Bałtów i koczowników Europy Wschodniej. W dorobku naukowym posiada ok. 350 publikacji, w tym 11 książek; redaktor i autor (ok. 500 haseł): Encyklopedii historii Polski. Dzieje polityczne (t. 1: 1994, t. 2: 1995); Słownika historycznego Europy Środkowo-Wschodniej. Państwa grupy wyszehradzkiej (2006); Studiów z historii średniowiecznej Europy Środkowo-Wschodniej (t. 1: 1998, t. 2: 2007); Tradycje i współczesność. Księga na 75 lecie IH UW (2005); Dawna Rosja i Rosjanie w najnowszych badaniach polskich (t. 1: 2012, t. 2: 2014). Zajmuje się także naukami pomocniczymi historii, zwłaszcza geografią historyczną, demografią historyczną i chronologią. Ważniejsze monografie: Mazowsze północno-wschodnie we wczesnym średniowieczu (1974); Środowisko naturalne i antroporegiony dorzecza Narwi przed 1000 lat (1975); Ludzie i przyroda w Polsce średniowiecznej (1983); Tatarzy na Litwie i w Polsce. Studia z dziejów XIII–XVIII w. (1989); Ostatnia wojna z Zakonem krzyżackim: 1519–1521 (1991); Z historii Tatarów polskich: 1794–1944 (1998, 2002); Geografia historyczna Polski w średniowieczu (2003); Tatarzy w Polsce i Europie. Fragmenty dziejów (2009); Geografia historyczna. Zarys problematyki (2014). Adres do korespondencji: historia@ah.edu.pl.



Statistics

Abstract views: 104
PDF downloads: 60


License

Copyright (c) 2025 Karaim Almanac

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.

Authors 

Authors of texts accepted for publication in Karaim Almanac are required to complete, sign and return to the Editorial team’s office the Agreement for granting a royalty-free license to works with a commitment to grant a CC sub-license.

Under the agreement, the authors of the texts published in Karaim Almanac grant Polish Karaim Association a non-exclusive, royalty-free license and authorize the use of Attribution-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-ND 4.0) Creative Commons sub-license.

The authors retain the right to the free disposal of the work.

Users

Interested Internet users are entitled to use works that have been published in Karaim Almanac since 2018, under the following conditions: 

▪     attribution – obligation to provide, together with the distributed work, information about the authorship, title, source (link to the original work) and the license itself. 

▪     no derivatives – the work must be preserved in its original form. Without the author's consent, it is not possible to distribute the modified work in the form of translations, publications, etc. 

Copyrights are reserved for all texts published before 2018.

Miscellaneous

Polish Karaim Association retains the property right as a whole (layout, graphic form, title, cover design, logo etc.).

Privacy statement

The names and email addresses published on this journal site will be used exclusively for the purposes declared by this journal and cannot be used for any other purpose or by any other party.