Wkład Ananiasza Zajączkowskiego w badania nad spuścizną kulturową Tatarów polskich
Joanna Kulwicka-Kamińska
asiakk2@o2.plUniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Centrum Badań Kitabistycznych (Polska)
https://orcid.org/0000-0001-8566-9181
Abstrakt
Artykuł omawia znaczenie badań Ananiasza Zajączkowskiego nad piśmiennictwem Tatarów polskich. Koncentruje się na przeprowadzonej przez turkologa analizie chamaiłu ze zbiorów Instytutu Orientalistycznego Uniwersytetu Warszawskiego (1951) oraz na opracowaniu Studia nad językiem staroosmańskim (1937). Autorka tekstu przedstawia wkład badacza w rozpoznanie wielojęzycznego i wielowarstwowego charakteru tatarskiego rękopisu oraz wskazuje ustalenia turkologa z zakresu grafii, języka i zawartości treściowej tekstu. Pochyla się również nad edycją krytyczną Cevāhirü’l-Esdāf, wskazując, iż tekst wydany przez Zajączkowskiego mógł stanowić źródło tatarskiego tefsiru – pierwszego tłumaczenia Koranu na język słowiański. Istotną konkluzją artykułu jest to, że współcześnie prowadzone badania potwierdzają aktualność ustaleń karaimskiego badacza i fundamentalne znaczenie jego prac dla orientalistyki i kitabistyki.
Słowa kluczowe:
Ananiasz Zajączkowski, kitabistyka, rękopisy Tatarów Polskich, Koran, Cevāhirü’l-EsdāfBibliografia
Bibliografia
Aksoy, Ö.A. & Dilçin, D. (red.). 1963–1972. Tarama sözlüğü. T. I–VI. Ankara. Google Scholar
Dziekan, M.M. 2022. Tefsir a tafsir – komentarze Tatarów polsko-litewskich w świetle arabskojęzycznej literatury egzegetycznej na przykładzie sury „An-Naḥl”. – Kulwicka-Kamińska, J. & Łapicz, Cz. (red.): Tefsir Tatarów Wielkiego Księstwa Litewskiego: XVI-wieczny przekład Koranu na język polski. Wydanie krytyczne zabytku polskiej kultury narodowej. T. 1. Komentarz filologiczno-historyczny. Toruń: 475–488. Google Scholar
Işık, M. (W druku). Linguistic Features and Translational Peculiarities in an Old Anatolian Turkish Portion of the Minsk Tefsir (1686): Surah 16. Google Scholar
Jankowski, H. 2022. Komparatystyczna analiza tekstologiczna tefsiru z Olity i tefsirów turkijskich. – Kulwicka-Kamińska, J. & Łapicz, Cz. (red.): Tefsir Tatarów Wielkiego Księstwa Litewskiego: XVI-wieczny przekład Koranu na język polski. Wydanie krytyczne zabytku polskiej kultury narodowej. T. 1. Komentarz filologiczno-historyczny. Toruń: 501–542. Google Scholar
Kryczyński, S. 1938. Tatarzy litewscy. Próba monografii historyczno-etnograficznej. – Rocznik Tatarski 3. Warszawa. Google Scholar
Kulwicka-Kamińska, J. 2013. Przekład terminologii religijnej islamu w polskich tłumaczeniach Koranu na tle biblijnej tradycji translatorycznej. Toruń. Google Scholar
Muchliński, A. 1857. Zdanie sprawy o Tatarach litewskich przez jednego z tych Tatarów złożone sułtanowi Sulejmanowi w r. 1558. Wilno. Google Scholar
Zajączkowski, A. 1937. Studia nad językiem staroosmańskim II. Wybrane rozdziały z anatolijskotureckiego przekładu Koranu. Kraków. Google Scholar
Zajączkowski, A. 1951. Tzw. chamaił tatarski ze zbiorów rękopisów w Warszawie. – Sprawozdania z czynności i posiedzeń Polskiej Akademii Umiejętności 4: 307–313. Google Scholar
Мишкинене, Г. 2022. Минский тефсир (1686 г.): 16 сура „An-Naḥl” (Пчелы). – Kulwicka-Kamińska, J. & Łapicz, Cz. (red.): Tefsir Tatarów Wielkiego Księstwa Litewskiego: XVI-wieczny przekład Koranu na język polski. Wydanie krytyczne zabytku polskiej kultury narodowej. T. 1. Komentarz filologiczno-historyczny. Toruń: 567–589. Google Scholar
Autorzy
Joanna Kulwicka-Kamińskaasiakk2@o2.pl
Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Centrum Badań Kitabistycznych Polska
https://orcid.org/0000-0001-8566-9181
Profesor zwyczajna w dyscyplinie językoznawstwo. Na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu kieruje podyplomową logopedią i Centrum Badań Kitabistycznych. Jej zainteresowania badawcze obejmują historię języka polskiego, kitabistykę, dialektologię oraz przekładoznawstwo. Jest autorką ośmiu monografii, w tym Dialogue of Scriptures. The Tatar Tefsir in the Context of Biblical and Qur’anic Interpretations (Berlin 2018), Leksyka północnokresowa w tefsirze Tatarów Wielkiego Księstwa Litewskiego. Zapożyczenia niesłowiańskie (Toruń, 2024) i krytycznej edycji tefsiru Tatarów polskich (Toruń, 2022). Od 2025 roku pełni funkcję przewodniczącej Międzynarodowej Komisji Badań Kitabistycznych, skupiającej przedstawicieli z kilku krajów.
Statystyki
Abstract views: 82PDF downloads: 46
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Almanach Karaimski
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy
Autorzy tekstów przyjętych do publikacji w czasopiśmie Almanach karaimski są zobowiązani do wypełnienia, podpisania i odesłania na adres redakcji umowy o udzielenie nieodpłatnej licencji do utworów, z zobowiązaniem do udzielania sublicencji CC.
Zgodnie z umową, autorzy tekstów opublikowanych w czasopiśmie Almanach karaimski udzielają Związkowi Karaimów Polskich niewyłącznej i nieodpłatnej licencji oraz zezwalą na użycie sublicencji Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-ND 4.0).
Autorzy zachowują prawa do dalszego, swobodnego rozporządzania utworem.
Użytkownicy
Zainteresowani użytkownicy internetu uprawnieni są do korzystania z utworów opublikowanych roku w Almanach karaimski pod następującymi warunkami:
- uznanie autorstwa - obowiązek podania wraz z rozpowszechnionym utworem, informacji, o autorstwie, tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu) oraz samej licencji;
- bez tworzenia utworów zależnych - utwór musi być zachowany w oryginalnej postaci, nie można bez zgody twórcy rozpowszechniać np. tłumaczeń, opracowań.
Do wszystkich tekstów opublikowanych przed 2018 r. prawa autorskie są zastrzeżone.
Inne
Związek Karaimów Polskich zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).
Wersja papierowa czasopisma jest pierwotna.
Inne teksty tego samego autora
- Joanna Kulwicka-Kamińska, Galina Miškinienė, Mariola Abkowicz, The Beginnings of Turkology in Eastern Europe and its Importance for Turkic Minorities. Commemorating the 50th Anniversary of Prof. Ananiasz Zajączkowski’s and the 80th anniversary of Leon Kryczyński’s deaths , Almanach Karaimski: Tom 8 (2019)
