Piosenki nogajskie w krymskokaraimskiej medżumie Kyldżyego

Gulayhan Aqtay

akgul@amu.edu.pl
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Wydział Neofilologii, Katedra Studiów Azjatyckich (Polska)

Abstrakt

Celem artykułu jest prezentacja i analiza szesnastu dwuwierszy zwanych čyŋami w karaimskiej medżumie autorstwa Elijahu b. Josefa Kyldżyego z początku XX w. Żadna z tych piosenek nie jest znana ze zbiorów dotąd opublikowanych, choć piosenki te były bardzo popularne wśród wszystkich ludów Krymu posługujących się językami turkijskimi, szczególnie wśród krymskich Tatarów i Nogajów. Jeśli chodzi o Karaimów, 105 čyŋów opublikował Ananiasz Zajączkowski, a 11 Włodzimierz Zajączkowski. Jednak nikt dotąd nie opublikował čyŋów po nogajsku, choć twierdzi się, że to jest typowo krymskotatarski i nogajski gatunek literacki. Artykuł stara się odpowiedzieć na pytanie, czy Kyldży sam ułożył te piosenki, czy dokonał adaptacji językowej znanych mu krymskotatarskich čyŋów na nogajski. Próbuje też pokazać, w jakim stopniu próba przedstawienia čyŋów w języku nogajskim była udana. Piosenki z medżumy Kyldżyego zostały przetłumaczone na polski.


Słowa kluczowe:

nogajskie przyśpiewki, medżuma Kyldżyego, krymskokaraimski

Bibliografia

Aqtay, Gulayhan, Eliyahu Ben Yosef Qılcı’s Anthology of Crimean Karaim and Turkish Literature. Critical Edition with Introduction, Indexes and Facsimile. I, II Volume, İstanbul 2009. Google Scholar

Atuvov Rašid Kurmangalievič, Nogajša-orysša sözlik (tematikalyk) / Nogajsko-russkij slovar’ (tematičeskij) 2005 [bez miejsca wydania i wydawnictwa]. Google Scholar

Baskakov, N.A. (red.), Nogajsko-russkij slovar’, Moskva 1963. Google Scholar

Çulha, Tulay, Kırım Karaycasının Katık Mecuması.Metin Sözlük Dizin, Ankara 2015. Google Scholar

Fazyl, Riza, Čyŋlar (na stepnom dialekte). Teksty pesen (na podstawie wydania: Fazıl, Riza. (red.) Maneler ve čyŋlar, Taškent 1975. http://medeniye.org/ru/node/567 dostęp: 10.12.2018). Google Scholar

Jankowski, Henryk, Język krymskotatarski, Warszawa 2000. Google Scholar

Jankowski, Henryk, A Historical-Etymological Dictionary of Pre-Russian Habitation Names of the Crimea, Leiden, Boston 2006. Google Scholar

Januzaqov, Telǵoja (red.), Qazaq tiliniń sózdigi, Almaty 1999. Google Scholar

Mahmut, Enver, Nedret Mahmut, Dobruca Halk Edebiyatı Metinleri, Ankara 1997. Google Scholar

Prik, O. Ja., Očerk grammatiki karaimskogo âzyka (krymskij dialekt), Mahačkala 1976. Google Scholar

Radloff, V. V., Proben der Volkslitteratur der Nördlichen Türkischen Stämme. Theil VII. Mundarten der Krym, St. Petersburg 1896. Google Scholar

Smętek, Dorota, Analiza porównawcza krymskokaraimskich piosenek ludowych, „Almanach Karaimski” 2015, nr 4, s. 33–45. Google Scholar

Sulimowicz, Anna, Motyw myszy w folklorze karaimskim z Krymu, „Almanach Karaimski” 2017, nr 5, s. 171–198. Google Scholar

Syzdykova R., Husain K. (red.), Kazahsko-russkij slovar’, Almaty 2001. Google Scholar

Tietze, Andreas, Tarihi Etimolojik Türkiye Türkcesi Lugatı. Sprachgeschichtliches und etymologisches Wörterbuch der Türkei-Türkischen. Band II F-J, İstanbul 2009. Google Scholar

Useinov, S., Krymskotatarsko-russkij slovar’, Ternopol’ 1994. Google Scholar

Zajączkowski, Ananiasz, Tatarsko-karaimskie piosenki ludowe z Krymu (t. zw. čïŋ), „Rocznik Orjentalistyczny” 1938, nr 14 (1939 [1938]), s. 38-65. Google Scholar

Zajączkowski, Włodzimierz, Z poezji ludowej tatarsko-karaimskiej na Krymie. „Rocznik Orientalistyczny” 1961, nr 24, 2, s. 119–147. Google Scholar

Pobierz


Opublikowane
2018-12-20

Cited By / Share

Aqtay, G. (2018). Piosenki nogajskie w krymskokaraimskiej medżumie Kyldżyego. Almanach Karaimski, 7, 7–24. https://doi.org/10.33229/ak.2018.7.01

Autorzy

Gulayhan Aqtay 
akgul@amu.edu.pl
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Wydział Neofilologii, Katedra Studiów Azjatyckich Polska

Adiunkt w Pracowni Studiów Kazachskich Katedry Studiów Azjatyckich Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Jej zainteresowania naukowe obejmują kazachoznawstwo i karaimoznawstwo, a zwłaszcza rękopisy krymskokaraimskie. W 2007 obroniła rozprawę doktorską w dziedzinie językoznawstwa orientalnego. W latach 2013–2018 uczestniczyła w projekcie „Wydanie krytyczne Biblii karaimskiej z tłumaczeniem na język angielski” realizowanym z grantu NPRH (nr projektu 11H 12 0312 81).

Adres do korespondencji: akgul@amu.edu.pl



Statystyki

Abstract views: 135
PDF downloads: 57


Licencja

Prawa autorskie (c) 2018 Almanach Karaimski

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.

Autorzy

Autorzy tekstów przyjętych do publikacji w czasopiśmie Almanach karaimski są zobowiązani do wypełnienia, podpisania i odesłania na adres redakcji umowy o udzielenie nieodpłatnej licencji do utworów, z zobowiązaniem do udzielania sublicencji CC.

Zgodnie z umową, autorzy tekstów opublikowanych w czasopiśmie Almanach karaimski udzielają Związkowi Karaimów Polskich niewyłącznej i nieodpłatnej licencji oraz zezwalą na użycie sublicencji Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-ND 4.0).

Autorzy zachowują prawa do dalszego, swobodnego rozporządzania utworem.

Użytkownicy

Zainteresowani użytkownicy internetu uprawnieni są do korzystania z utworów opublikowanych roku w Almanach karaimski pod następującymi warunkami:

  • uznanie autorstwa - obowiązek podania wraz z rozpowszechnionym utworem, informacji, o autorstwie, tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu) oraz samej licencji;
  • bez tworzenia utworów zależnych - utwór musi być zachowany w  oryginalnej postaci, nie można bez zgody twórcy rozpowszechniać np. tłumaczeń, opracowań.

Do wszystkich tekstów opublikowanych przed 2018 r. prawa autorskie są zastrzeżone.

Inne

Związek Karaimów Polskich zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).

Wersja papierowa czasopisma jest pierwotna.